Zemlja, nafta i ljudi

“Razgovori koje je Dragan Gmizić ukoričio u ovu knjigu, pod naslovom “Zemlja, nafta i ljudi”, a koje je vodio sa vojvođanskim “premijerima” u razdoblju stvarne autonomije Vojvodine (1974-1988) – Nikolom Kmezićem, Živanom Mareljom i Jonom Srbovanom, ali i sa njihovim prvim tadašnjim saradnicima, kao i sa nekima od vodećih privrednika iz tih vremena – prvo nameću utisak da su ti ljudi imali “duboko osećanje dužnosti” prema Vojvodini i njenim građanima. Najviše zbog tog “osećanja dužnosti” čini se da su odvažno izgarali u nastojanjima da se Vojvodina brže razvije, industrijalizuje i uhvati ponovo korak sa srednjoevropskim pokrajinama, korak koji je predhodno bio izgubljen zbog svakakve, a često i bezdušne eksploatacije resursa Vojvodine u korist “opštedržavnih”, “nacionalnih” i drugih “viših ciljeva” Jugoslavije i Srbije.
Nažalost, u potonjim vremenima, sve do dana današnjeg, to “osećanje dužnosti” više ne dominira među vodećim političarima u javnim poslovima i kao da više nije bitno, u tekućoj politici. Danas se višestranačka konkurencija u političkom životu gotovo svodi na puko partijsko udvaranje biračkom telu, uz tekuće intrige i lidersko nadgornjavanje, a, u krajnjoj liniji, belodano je da sve stranačke vođe najviše motiviše bitka  za ličnu promociju, materijalnu korist i benefite njima najbližih aktivista.
Odmah valja istaći da je knjiga, kakvu je sačinio Dragan Gmizić, već odavno potrebna novim generacijama u Vojvodini, jer dosad objavljena raznovrsna memoarska sećanja vojvođanskih političara – Jovana Veselinova, Ise Jovanovića, Paška Romca, Stevana Doronjskog, Dušana Bogdanova, Mirka Tepavca, Dušana Popovića, Boška Krunića, Mirka Čanadanovića, Đorđa Stojšića i drugih – pretežno su bila fokusirana na čisto politička zbivanja u ratnoj i novijoj istoriji i samo delimično su bila posvećena ekonomskim pitanjima u razvoju Vojvodine u prvom periodu autonomije Pokrajine, do polovine sedamdesetih godina 20. veka. Tako je privredni aspekt razdoblja stvarne ekonomske i političke autonomije Vojvodine, posle ustavnih amandmana krajem šezdesetih godina i posle donošenja Ustava Socijalističke Autonomne Pokrajine Vojvodine 1974, sve do 1988. godine i praktičnog rušenja autonomije Vojvodine, ostao gotovo bez “pismenog” svedočenja aktera njene ekonomske politike. I zbog toga, kao i zbog mnogih drugih, uglavnom gorih razloga, mlada generacija u Vojvodini danas malo zna zbog čega je Vojvodini potrebna autonomija i kakve, pre svega ekonomske, ali i mnoge druge koristi, ona donosi ljudima koji u njoj rade i stvaraju…….
Dimitrije Boarov